|
NONNA SAVINA CONTĂDA.

Maria:-
Ti nd’arregodas, o Cecilia, candu nonna si contàt ca in tempus de guerra
issa fùt giai impiegàda in s’officiu postali?
Cecilia:- Eia; fùt una picciochedda e ìat cumenzàu de pagu a
traballài. Naràt ca fùt fortunada ca traballàt in s’ officiu, e non in su
sattu. Però timìat, poìta s’ officiu fùt ind’ una bidda accànta e deppìat
andai a pei o in bicicretta cun su fradi Giovanni, e candu is apparecchius
bombardànt si nci ettànt in sa cunètta… Una die si ndi funt pesàus tottu
prenus de medr’e boi…
Maria:- Eia! A nài sa beridàdi is arregòrdus fìant mèdas , e
tòttus tistus, ma unu ddu contàt sempri…
Cecilia:- Cali? Cussu de candu hant bombardàu s’officiu postali ?
Maria:- Dd’hat contàu a tui puru?
Cecilia:-
Ellus! Naràt ca non si ndi podìat scarèsci, tanti fiat stettia manna sa
disperazioni…
      
Savina: - “Fìat su bintisetti de Friaxiu de su corantatres: su
bombardamentu su prus disastrosu chi hat devastau tottu sa cittadi de
Casteddu e finze su campu de s’aviazioni de Monserrau, ca inzandus ddi
narànt Pauli. Deu bivìa a pagu distanzia e giài conoscìa su terrori de sa
guerra.
Fìat a mesudì mancu unu quartu e deu fìa in su telegrafu candu s’intèndit
sa sirena.
Cun sa collega e sa direttrici decideus de serrai s’officiu e de si fuìri
a domu de sa direttrici, ca tenìat sa mamma de settant’annus sola in domu:
mischina!
Fèus giustu in tempus a lompi e is apparecchius fìant giai bombardendi.
Si seus cuàdas asutta de una mesa tunda (arrazza de arrepàru!) e de
ingunis castiàmus a fòras de sa ventana , e bièmus is apparecchius
bollendi bàscius e bombardendi, e nos prangendi e preghendi forti. Po
dònnia scoppiu si tremìat su coru, bièmus sa mott’ in facci, e zerriàmus:
Santa Barbara! Aggittoriu! Nosta Sennora!
Doppu, passau su disastru, su comunicàu annunciàt: Casteddu,Monserrau cun
s’officiu postali bombardaus! RASO AL SUOLO! Ta disastru leggiu!
Deu, chenz’ e nci pensai meda, mi seu unìa a una signora sfollada in
Sinnia e, cun is crapittas in is manus, si seus fuìas passendi tottu in sa
strada ferrada (arrazz’e pressi, propriu in su logu prus perigulosu!).
Arribàda a Sinnia, a dom’e mammai, su logu fut tottu pren’e genti: tottu
su bixinàu attittendi, prangendi e zerriendi de disperazioni. E mammai
mesu motta po su chi iat intendiu in su gazzettinu: tottus si pensànt chi
Savina si fiat motta issa puru asutt’e is bombas.
Candu m’hant biu arribendi hant prantu ancora de prus, ma de su prexiu…
Non seu prus ‘offia torrai a Monserrau.
Ddi s’happu nàu: Labài! O mi onàis su postu in bidda , o deu mi nd’
arretiru de su serviziu e s’arrangiàis…Chi non si pìgat fogu!
E non seu prus andàda, ca gei m’ hant onàu su postu in bidda.
Ma non mi nd’ appa scaresci mai…”
Cecilia:-
Custu si ddu contàt po si fai comprendi ca sa guerra est cosa leggia.
Maria:- Ma finze de is sacrificius chi si fàint po s’aguantài su
traballu.
Cecilia:- Ma poìta non si nd’ est andàda prima de Monserrau?
Maria:- Poita ca fìat obbligada de su serviziu. Fiat in su
telegrafu! Aìcci dda denunciànt!
Cecilia:- Deu puru appessi fattu sa propriu cosa…
Maria:- Deu puru…
Peccau ca nonna non c’est prus.Chini iscit cantus contus…!
Carla
Garau e Irene Vargiolu
Villasimius, 27 Febbraio 2003
Nonnu miu
Nonnu miu, a pitticcheddu, andàt a pasci is brebèis po una pariga de
arriàlis.
In monti ddu lassànt, siat in dìe ma calenc’un’orta puru a su notti.Tenìat
scetti sett’annus e a solu ddu lassànt.
Una notti de bentu forti nonnu miu hat tìmmiu meda poìta si fut postu in
d’un’arrocchillàxiu po s’arreparai, candu finze tronus e lampus hant
incumenzàu a ndi callai: parìant spirìtus presentàus cun su lampalluxi chi
fìant, parìat succedendi cosa mala.
De sa dìe, nonnu miu, hat ‘offiu cambiai mestieri, mancai non ci fèssat de
scerài meda…
Veronica Utzeri
Trallalleru
Istu istu su gattu
In sa mesa de ‘scriri
Naramì it’happu fattu
Ca non mi bolis biri.
Tania
Lai
Sa babbaiola
Una bella die de soli Pinuccia ‘essit de domu po andai a fai una
passillàda faccias a su sattu e lompit in d’unu campu tottu pintau de
frorixeddus. Prexiada, agattat una babbaiola e ddi cantat :
__“ Babbaiola babbaiola, mamma tua est in iscola , babbu tuu est a
Casteddu, su coru tuu pottaminceddu…”
Furriat a domu e dda fait a biri a sa mamma, e issa ddi narat: __ “Custa
ti portat fortuna! Cras a mengianu pottadda cun tui a iscola e ammostadda
a sa maista e a is cumpangius, ca ti pigas unu bellu votu”.
Candu sa die infattu Pinuccia hat portau sa babbaiola a iscola, tottus
fiant prexiaus, e sa maista hat iscrittu unu votu bellu in su quadernu de
sa pippia.
E Pinuccia hat nau : __ “ Inzandus est berus ca sa babbaiola portat
fortuna!”
Giada
Floris
S’arregotta de s’ollostincu
Depit essi in su ’43 , custa istoria, ca fut in tempu de guerra, ca po
podi bivi andastus a boddiri ollostincu po fai s’ollu. Depestus andai in
sociedadis de ottu, dexi personas ; e andastus. Movemus de Crabonaxa cun
d’unu carru a bois, arribastus a Castiadas e sighestus a bandai finzas a
Monte Nai e poi a Cabu Ferrau. Abarrastus tres o quattru dies; pottamust
sa provvista: pani e casu, e piricciolu po is ominis, e s’acqua dd’agattastus
in is mizzas. E passastus sa die arregollendi. Poi, candu scurigàt,
ciccastus unu logu callentosu po croccai. Però sonnu non si ndi pigàt ca
fut a si spassai! E inzandus festus unu fogu po si callentai: però custu
fogu fiat mannu, a pampa arta, e fiat de disturbu a sa vedetta de Mont’e
Ferru. Candu is guardias de sa vedetta de sa Marina hant biu su fogadoni
si funt decidius e funt callaus a s’assigurai ita fuat. Quindi, candu
fiant lompendi accanta nostra, ddui fiat un anzianu de sa squadra nostra,
ziu Agostinu, chi, intimoriggiau de is guardias, nd’iat mottu su fogu a
piricciolu. Is guardias, inzandus, s’hant chistionau e s’hant contau
s’idea chi teniant, poita creiant ca fut spia fendi segnalis a is
sottomarinus e ‘olliant mandai una cannonada. Lla ca eus
timmiu! E s’hant ‘onau s’ordini de non fai prus su
fogu.
Passada sa notti, a mengianu eus accabbau s’arregotta i eus decidiu de
pattiri. Sigument su viaggiu si cumenzàt in festa e s’accabàt sempri in
festa, sa sociedadi decidit de carrigai su carru de is saccus chi pariat
unu carru de mobilia, cument su carru de is arrobas de sa sposa. Sa sposa
fuat zia Bonari e su sposu ziu C…… e a s’oru de su carru
de is arrobas hant fattu sa coia.
Duranti s’intervallu de su traballu, si funt
staccadas de sa sociedadi zia… e zia… e hant preparau s’erazia in d’una
spotta chi pottànt po sa fai de is bois. Hant
arregottu follas de modditzi e abiòu de ammenta, de mudregu e froris de
pirastu, e carruba e palla grussa.
E aicci, prima de movi, hant ‘ettau s’erazia a is isposus e a su carru de
is isposus.
Fausto
Gabriele Pirroni (racconto del nonno)
Happu biu su sirboni
Personaggi:
Alliccu
__ padre
Maria Teodora __ madre
Murrischeddu __ figlio
Su sirboni
(la scena si svolge in campagna)
Murrischeddu: __ Babbu,
babbu! Happu biu unu sirboni!
Alliccu : __ Diaberus ? E innui dd’has biu ?
Murrischeddu: __ Eia, babbu, non ti nau! Accant’e sa domu de ziu
Scroccia Patatas!
Alliccu: __ Pottamì sa scuppetta, e naraddi a mamma tua ca ses
‘enendi cun mei! E movidì!
Murrischeddu: __ Mammai! Mammai, sa scuppetta!
M.Teodora: __ Donai attenzioni!
(Padre e figlio, camminando)
Murrischeddu: __ Ddu
bis, babbu?
Alliccu: __ (spara due volte e colpisce il cinghiale) Dd’happu
‘occìu! Aicci mamma tua hat a essi cuntenta, ca seus una mettad’e mesi
pappendi ollostincu, cument’e is proccus!
( arrivano a casa)
Alliccu: __ Mulleri
mia, happu portau sa selvaggina!
M.Teodora: __ Ah! Seu troppu cuntenta!
Alliccu: __ Però su meritu est de Murrischeddu!
Ilaria Argiolas
Sa bisaia mia
Sa bisaia mia fut de familia non meda numerosa, po
cussus tempus. In tottu fuant setti: quattru mascus e tres femminas. Issa
fut sa quarta e ddi nant Assuntina Zanda.
Dogna fillu, mascu o femmina chi fessat, traballàt po sostenni sa familia,
ca fut meda pobora.
S’aiaia mia, a differenza de is tempus de immoi, s’est depia cresci de
pressi, e is giogus de s’infanzia sua non furìant siguramenti né Barbys e
né Cicciobellus.
A scetti sett’ott’annus aggiudat su babbu a mulli is crabas e poi, a sola,
depiat pottai su latti a bidda po ddu bendi a ‘na parigh’e familias de
conoscenza insoru.
Sa bisaia mia biviat in su sattu e, po andai a bidda a bendi su latti
depiat passai in d’unu arriu, attiddendi de pedra in pedra.Ma una die,
attidda attidda, nc’est liscinàda e nc’iat pedriu latti e casiddus; non
sciat prus cun cali facci furriai a domu, timendi su babbu chi non dd’èssat
scutta. Ma, dopu chi est furriàda e hat contau cussu chi ddi furìat
succediu, inveci de dd’ai scutta hat arricciu de su babbu un’imprassada,
prexiau po sa filla de non s’èssiri fatta nudda de malu.
Sa bisaia mia non podiat andai a s’iscola poita depiat aggiudai in domu,
ma custu issa non ddu podiat sunfriri poita a studiai ddi praxiat meda.
Furiat aicci brava chi iat imparau a iscriri sia cun sa manu deretta chi a
manu manca: a s’edadi de undix’annus hat incumenzau a bandai a iscola e
furiat sa cuntentesa sua.
Po mruzzai a mesu mengianu, cument si fait immoi, non ci fiat meda de
scioberai tra patatinas cun sa sorpresa, focaccinas ripienas e panineddus
moddis: in busciacca de bisaia mia ddoi furiat una farrancad’e cixiri e de
faixedd’arrostia, e po cussus tempus furiat giai meda.
Deu seu meda cuntenta de ai potziu conosci custa grandu femmina, chi de
contus ndi conoscit medas e deu non mi stancu mai de dd’ascuttai.
M’iat a praxi meda a si dda fai conosci: occannu, chi Deus ‘ollit, cùmprit
norant’annus e, mancai s’edadi, scit teni is contus melus de nos.
Veronica
Utzeri

Coccoi e a babbu nudda
Coccoi e a babbu nudda
Oi pappu pezz’e pudda
Coccoi e a babbu nudda
Proccu o pudda
Sa mazza de sa pudda
Coccoi e a babbu nudda
Pappas custu o nudda
Coccoi e a babbu nudda
E finzas a sa pudda
Paolo Vargiolu
Is manigas de su trigu
Bisaiu miu, Alliccu, fut deppiu partiri in guerra, ca dd’iant richiamau, e
precisamenti a Trieste. Iat deppiu lassai in domu a bisaia mia cun duus
pippius pitticcus: issa inzandus deppiat pensai a tottu, finze a precurai
su tanti po pappai, ca fut sola. Ddi fiat toccau a bandai a preparai sa
terra po podi seminai su trigu: prima dd’iat tottu annebronada, poi dd’iat
tottu marrada e a urtimu dd’iat seminada a trigu. Candu
est lompiu su tempus de messai, issa iat messau e iat preparau is manigas
de trigu cun d’un’accappiu fattu a modu suu, chi fut diversu de su chi
fiant tottus is attrus. E aicci nc’iat portau is manigas de trigu a s’axrola,
accantu tottus is messaius portànt tottus is manigas insoru, po ddas
trebiri. Dogna die bisaia mia andàt a controllai su muntoni,
abettendi su turnu suu po ddu podi trebiri, ma una die s’accàttat ca dd’ammancànt
sa mettadi de is manigas de su trigu suu. Gei fuat prexiada! Is messadoris
dd’iant nau ca “su tali” fiat fendi cussu manixiu, e dd’iant consillada de
andai a caserma a fai sa denuncia, ca sinunca non di podiat torrai a pigai
is manigas suas, mancai ddas essas connottas.E gei fut andàda a chistionai
cun su maresciallu. Sa die chi fiant treullendi, issa, tappiddi! bit is
manigas suas e frìmmat sa macchina de treullai. Currit a caserma e
tzerriat su maresciallu de is carabineris narendiddi ca iat connottu is
manigas suas. Arrìbat su maresciallu cun duus carabineris, e “su tali”
abbettiàt ca fuant is suas is manigas; e issa ca no, e issu ca ei, finzas
a candu issa dd’hat nau: “Ammostamì cument annùas is manigas!” Issu annùat
fendi s’accappiu cument ddu fiant tottus; quindi issa iat potziu dimostrai
ca is manigas de su trigu fiant de issa poita fiant annuàdas cun d’un’accappiu
diversu, chi scetti issa sciat. Inzandus su maresciallu iat arrestau su
malefattori, ca nd’iat approfittau de una femmina sola. Balla, ca si fiat
scippia scabulli, mancai giovonedda: chi non fessat stettia aicci forti si
fiant mottus de su famini, issa e is pippius. Custu contu mi dd’iat contau
bisaia mia, po mi fai comprendi s’abbisongiu chi nci fiat in cussu periudu.
Oi ottu oi ottu
Oi ottu de su Cramu
Oi ottu oi ottu
Oi ottu oi ottu
A chini mai pensamu
A chi’ in su coru pottu
Nci tengu una boccia
Dda fazzu arrumbullai
Picciocchedda caddozza
Cicchend’e fastiggiai
Trallalleru…..
Daniele Frau
In coxina
Personaggi:
Antioga __ moglie
Peppinu __ marito
La scena si svolge in una
cucina: Tavola apparecchiata, sedie, caminetto, credenzina. Antioga,
seduta vicino al caminetto, lavora all’uncinetto e canta
appassionatamente.
Antioga: __
Dicitincilli che na ser’e maggi
Aggi
trovatu a forza lu curaggi
Tu
ritornasti
Stu coru
mi pigliasti
E manco lo
pagasti
Ca l’aggiu dato a teeeee….
Peppinu: __ (entra in cucina e poggia la bisaccia su una sedia) Oh!!
Innui ses? Mali t’intendis? Ita tenis ?
Antioga : __ (continuando a cantare) Ti vooooglio beeene assaaaai…
Peppinu: __ (si volta, sorpreso) A chini ses narendi?
Antioga: __ Eeeh! Non mi strobis! Ma non cumprendis propriu nudda:
seu cantendi!
Peppinu: __ Cantendi? A mimi mi pariat ca fust prangendi. Pensau ca
t’intendìast mali, lla. Fia giai narendi: bà, cust’orta…
Antioga: __ Ih, t’iat a praxi, annò? Furriau ses, ca
ses giai seghendi sa conca? Arretirandi sa spotta de pizz’e sa
cadira e ponidda in su postu suu, appalas de sa porta, treuleri.
Peppinu: __ Lla ca seu appena furriau, e tui mi ses giai fendi beni
gana de mi ndi torrai a bandai, eh!
Antioga: __ E ita disprexeri, nà!
Peppinu: __ E ita has preparau?
Antioga: __ Ddu bis, happu fattu unu bell’arrogu de arranda.
Peppinu: __ Ita has fattu a cenai!! Ita mi pappu, s’arranda?
Antioga: __ Ih! Gei hat a essi po cosa chi mi seu inzruppada fendidda,
po ti dda pappai tui! Gei hat a essi lastima! Lla in cussu tianu ca dd’oi
funt is tappadas cun sa bagna. Bai e sciacquadì is manus, ca ti preparu su
prattu.
( Peppinu esce e Antioga mette la cena nel piatto. Peppinu rientra e si
siede a tavola)
Antioga: __ Pappa pani meda ca non nc’est attru…
Peppinu: __ (resta con le posate in mano, stupito) Ma, innoi c’est
fetti su scrocciu de su bibigorru!
Antioga: __ Ma chi ddu est sa bagna, cun su sabori bellu! Inciundidì
su pani, gullosu!
Peppinu: __ E cussu chi dd’oi fut aintrus, chini si dd’hat pappau?
Antioga: __ Mi ddu seu pappau deu poita ca tenia famini!
Peppinu: __ E poita, deu non tengu famini? Lla ca deu seu
traballendi e tengu abbisongiu de pappai. Inveci tui ses scraffendudì
tottu sa die! E mi nci pappas finze sa cena!
Antioga: __ Nara! Bruttu facc’e galera! Deu seu tottu sa die
trumentendi po un’arrogu de pani chi mi portas a domu, e tui mi naras ca
seu tottu sa die scraffendumì?!
Peppinu: __ Deu seu arrosciu de custa vida!
Dogna orta chi torru a domu tui mi fais sa conca a burrida! Immoi,
ti andit beni o no deu mi ndi andu de domu!
Antioga: __ Baidindi, mancai ti ndi tirint is crobus! Tottu custu est
su beni chi mi olliast? Candu mi impromittiast ca mi pottasta in
continenti: ma cali continenti?! M’has tentu incottia in domu! Fendidì sa
serbidora! E custus funt is ringraziamentus chi mi ‘onas!
Peppinu: __ T’happu nau ca dinai non nci nd’hat po andai in
continenti! Candu binceus sa schedina, podit essi, ma immoi non fait. Ma
mi cumprendis candu chistionu? Bastat! Mi ndi andu!
Antioga: __ Bai! Baidindi!
Peppinu: __ Eia, mi ndi andu! (esce sbattendo la porta. Subito dopo
la riapre e riappare) Deu non happu bintu ancora sa schedina poita tui ses
ogu de craba! Immoi ca seu solu happ’a binci de siguru! (riuscendo e
risbattendo la porta)
Chiara
Utzeri e Carla Garau
Cosas chi mi còntat nonnu miu
Nonnu miu mi còntat sempri ca candu fuat pitticcheddu non teniat tempus po
giogai: m’hat nau ca a ses annus fut giai pascendi is brabeis. Teniat pagu
arroba po si bistiri e nudda crappittas.
Is primus crazzolas si ddas iat fattas unu tziu suu cun d’un arrogu de
taula, ma una die, pascendi is brabeis, una s’est spaccada e si fut segau
unu pei…iat cumenzau a frastimus e fuliadas nci ddas iat!
Est abarrau scruzzu finzas a candu s’est potziu comprai una pariga de
crappittas, e teniat giai dex’annus, praticamenti s’edadi mia. M’hat
contau ca una die ddi fut carriau su priogu: iat cumenzau a scraffi, ma su
scraffingiu fut sempri de prus! Inzaras si ndi fuat trocciu su mallioni e
dd’iat postu fogu, poi si nci fut scuttu a s’arriu e si fut sciacquau; ma
mancu diaicci nci dd’iat fatta a si liberai de su priogu! Poburu nonnu!
Ita tempus leggius chi fuant! Issu nàrat sempri ca seus passaus de su
nudda a su troppu.Forzis tenit arrexioni…
Su muncador’e seda
Ddu pongu a sa pippia
Tres annus in galera
Pappendi fai buddia
Trallallera…
Trallallera…
Sonia
Saddi
Muttos de
amori
Pasci angionedda pasci
Tott’oru de arriu
Non di torrat a nasci
Bellu che a coru miu
Trallallerra…
Gravellus po gravellus
Mellus color’e palla
Coru est de is prus bellus
De sa bagadialla
Trallallera…
Sa pudda a pei grogus
Oi puru hat criau
Ficchididdu in is ogus
Gei ti dd’happu lassau
Trallallera…
Andai oll’andai
Finz’a Casteddu a pei
Coru hat a comandai
Chi si morit su Rei
Trallallera…
Su fror’e su leunaxi
A unu a unu ciccu
De amori e de paxi
Coru miu est arriccu
Trallallera…
Valentina Frau
|